Łysienie androgenowe, jak je skutecznie leczyć

Łysienie androgenowe (typu męskiego) to najczęstsza przyczyna utraty włosów u mężczyzn. Dotyczy większości panów w ciągu życia, a u części zaczyna się już po dwudziestce. Dobra wiadomość jest taka, że to jeden z najlepiej poznanych i najskuteczniej leczonych problemów dermatologicznych. Poniżej przechodzimy przez przyczynę, rozpoznanie, stopnie zaawansowania i konkretne opcje leczenia.

Na czym polega łysienie androgenowe

Za łysienie androgenowe odpowiada dihydrotestosteron (DHT), pochodna testosteronu powstająca w mieszkach włosowych pod wpływem enzymu 5-alfa-reduktazy. U osób z genetyczną wrażliwością DHT skraca fazę wzrostu włosa i stopniowo miniaturyzuje mieszki: włosy stają się cieńsze, krótsze i jaśniejsze, aż w końcu przestają odrastać. Proces zaczyna się zwykle od zakoli i szczytu głowy, a tył głowy jest odporny, bo tamtejsze mieszki są mniej wrażliwe na DHT.

Objawy i jak rozpoznać, że to łysienie androgenowe

Typowy obraz to cofająca się linia włosów na skroniach (zakola) i przerzedzenie na czubku głowy, przy zachowanym owłosieniu z tyłu. Włosy na szczycie stają się coraz cieńsze, przez co skóra prześwituje. To odróżnia łysienie androgenowe od łysienia plackowatego (ostro odgraniczone ogniska) czy telogenowego (rozlane wypadanie po stresie lub chorobie). Jeśli wypadanie jest gwałtowne, plackowate albo towarzyszą mu inne objawy, potrzebna jest osobna diagnostyka.

Stopnie zaawansowania, skala Norwooda

Do oceny zaawansowania używa się skali Norwooda-Hamiltona. Im wcześniejszy stopień, tym więcej można uratować leczeniem farmakologicznym.

Leki na receptę: finasteryd i dutasteryd

Podstawą leczenia na receptę jest finasteryd 1 mg raz dziennie. Blokuje 5-alfa-reduktazę typu 2 i obniża DHT o 60-70%, dzięki czemu miniaturyzacja mieszków zwalnia lub się zatrzymuje. Silniejszą opcją jest dutasteryd, który blokuje oba typy enzymu i mocniej obniża DHT, stosowany często wtedy, gdy finasteryd nie daje efektu. Oba leki są wyłącznie dla mężczyzn i wymagają recepty. Pełny opis znajdziesz na stronie o finasterydzie.

Leczenie bez recepty: minoksydyl

Minoksydyl w piance lub roztworze jest dostępny bez recepty. Wcierany dwa razy dziennie w skórę głowy pobudza mieszki i wydłuża fazę wzrostu włosa, przez co odrastają grubsze. Nie działa na DHT, więc nie zatrzymuje przyczyny, ale dobrze uzupełnia finasteryd. Porównanie obu podejść opisujemy w tekście o tym, czy wybrać finasteryd czy minoksydyl.

Dlaczego łączy się leki

Finasteryd i minoksydyl działają różnymi drogami: jeden hamuje hormon odpowiedzialny za wypadanie, drugi poprawia jakość odrastających włosów. Dlatego u wielu mężczyzn najlepszy efekt daje połączenie obu. Taki schemat najpierw stabilizuje sytuację (mniej wypada), a potem stopniowo zagęszcza włosy tam, gdzie mieszki jeszcze żyją. O doborze i połączeniu leków decyduje lekarz.

Czego można się spodziewać i kiedy

Efekt narasta powoli, bo cykl życia włosa jest długi. W pierwszych tygodniach możliwe jest przejściowe nasilenie wypadania (shedding), które jest normalnym etapem wymiany słabych włosów na mocniejsze. Po 3 miesiącach wypadanie zwykle zwalnia, a między 6. a 12. miesiącem u części mężczyzn widać zagęszczenie. Ocenę skuteczności robi się po co najmniej pół roku regularnego stosowania. Szczegółową oś czasu opisujemy w tekście o pierwszych efektach finasterydu.

Przeszczep włosów, kiedy ma sens

Przeszczep rozważa się przy zaawansowanym łysieniu, gdy leki nie wystarczają do uzyskania efektu kosmetycznego. Zabieg polega na przeniesieniu mieszków z tyłu głowy, odpornych na DHT, w miejsca wyłysiałe. Nie jest to jednak zamiennik farmakoterapii: przeszczepione włosy są odporne, ale własne, nieprzeszczepione mieszki nadal wymagają ochrony, dlatego po zabiegu zwykle zaleca się dalsze przyjmowanie finasterydu. Bez leczenia farmakologicznego łysienie postępuje wokół przeszczepionego obszaru, dając nienaturalny efekt.

Jak długo trwa leczenie

Leczenie łysienia androgenowego jest przewlekłe. Leki utrzymują włosy tak długo, jak je przyjmujesz. Po odstawieniu poziom DHT wraca do normy, a wypadanie wznawia się w ciągu 6-12 miesięcy, zwykle wracając do punktu, w którym byłbyś bez leczenia. To dlatego decyzję o starcie warto traktować jako wybór długoterminowy. Więcej piszemy w tekście o tym, jak długo brać finasteryd.

Czego nie robi leczenie i częste mity

Wokół łysienia narosło wiele mitów, które opóźniają skuteczne leczenie. Czapki i noszenie kasku nie powodują łysienia androgenowego. Częste mycie włosów też nie, choć w trakcie mycia wypada więcej włosów, które i tak były w fazie spoczynku. Szampony "wzmacniające", ampułki i suplementy z biotyną nie wpływają na DHT, więc nie zatrzymają łysienia androgenowego, choć bywają sprzedawane jako rozwiązanie. Jedyne metody o udowodnionym działaniu na tę postać łysienia to finasteryd, dutasteryd i minoksydyl.

Rola diety i stylu życia

Dieta i styl życia nie leczą łysienia androgenowego, bo jego przyczyna jest hormonalno-genetyczna. Zdrowe odżywianie, sen i redukcja stresu wspierają jednak ogólną kondycję włosów i pomagają odróżnić łysienie androgenowe od telogenowego, które bywa skutkiem niedoborów, chorób tarczycy czy silnego stresu. Jeśli wypadanie jest rozlane i nagłe, warto sprawdzić morfologię, ferrytynę i hormony tarczycy, bo to inna sytuacja niż typowe zakola, i leczy się ją, usuwając przyczynę.

Kiedy do lekarza

Warto skonsultować się przy pierwszych oznakach cofania linii włosów, bo im wcześniej, tym lepszy efekt. Konsultacja jest też potrzebna, gdy wypadanie jest nagłe, plackowate, z zaczerwienieniem skóry lub łuszczeniem, albo gdy towarzyszą mu inne objawy, jak zmęczenie czy zmiany paznokci, które mogą wskazywać na inną przyczynę. Recepta na finasteryd wymaga oceny lekarza, którą można przeprowadzić online.

Najczęstsze pytania