Wypadanie włosów - najczęstsze przyczyny u kobiet i mężczyzn

Wypadanie włosów niejedno ma źródło i dopiero rozpoznanie właściwej przyczyny pozwala dobrać skuteczne działanie. Ta sama dawka szamponu wzmacniającego nie pomoże, jeśli za utratą włosów stoi hormon, niedobór żelaza czy niedoczynność tarczycy. Poniżej przechodzimy przez najczęstsze przyczyny wypadania włosów u kobiet i mężczyzn, pokazujemy, czym się różnią, i jak je od siebie odróżnić.

Kiedy wypadanie włosów jest jeszcze normą, a kiedy problemem

Utrata włosów jest zjawiskiem naturalnym. Każdego dnia wypada ich nawet do stu, bo mieszki pracują w cyklu i część włosów przechodzi w fazę spoczynku, a potem wypada, ustępując miejsca nowym. O problemie mówimy dopiero wtedy, gdy wypadanie wyraźnie się nasila, utrzymuje tygodniami, a do tego dochodzi widoczne przerzedzenie, cofanie linii włosów lub ogniska bez owłosienia. Pierwsza wskazówka co do przyczyny to sam wzorzec: czy włosów ubywa równomiernie na całej głowie, czy w konkretnych miejscach, i czy dzieje się to powoli od lat, czy nagle w ciągu kilku tygodni.

Łysienie androgenowe - przyczyna hormonalno-genetyczna

To najczęstsza przyczyna trwałego wypadania włosów u obu płci. Odpowiada za nie dihydrotestosteron (DHT), pochodna testosteronu, która skraca fazę wzrostu włosa i stopniowo miniaturyzuje mieszki, przez co kolejne włosy odrastają cieńsze i słabsze, aż zanikają. Skłonność do tego procesu jest dziedziczna. U mężczyzn daje charakterystyczny obraz: cofające się zakola na skroniach i przerzedzenie na czubku głowy, przy zachowanym owłosieniu z tyłu i po bokach. U kobiet wzorzec jest inny - rozlane przerzedzenie na szczycie głowy z zachowaną przednią linią włosów. Pełny przegląd tej postaci, wraz z etapami i leczeniem, opisujemy na stronie o łysieniu androgenowym.

U mężczyzn podstawą leczenia są leki obniżające DHT: finasteryd 1 mg raz dziennie, który zmniejsza jego stężenie o około 60-70%, oraz silniejszy dutasteryd. Oba mają kategorię Rp i wymagają recepty. Uzupełnieniem bywa minoksydyl dostępny bez recepty.

Łysienie telogenowe - stres, poród, choroba, dieta

Drugą częstą przyczyną jest łysienie telogenowe, czyli rozlane wypadanie wywołane czynnikiem, który wybija cykl włosa z rytmu i przepycha wiele mieszków naraz w fazę spoczynku. Nasila się zwykle 2-3 miesiące po zdarzeniu spustowym, więc łatwo przeoczyć związek przyczynowy. Typowe wyzwalacze to:

• silny lub przewlekły stres,
• wysoka gorączka i przebyta infekcja, także zabieg operacyjny,
• poród - łysienie poporodowe pojawia się 2-4 miesiące po urodzeniu dziecka na skutek spadku estrogenów,
• gwałtowna utrata masy ciała i restrykcyjne diety,
• odstawienie tabletek antykoncepcyjnych.

Łysienie telogenowe jest zwykle odwracalne. Po usunięciu lub wygaśnięciu przyczyny włosy najczęściej odrastają w ciągu kilku miesięcy, bez leczenia hormonalnego.

Niedobory i choroby, które powodują wypadanie

Rozlane wypadanie bywa sygnałem, że organizmowi czegoś brakuje albo że toczy się choroba. Najczęstsze przyczyny z tej grupy to:

• niedobór żelaza i niska ferrytyna - częsty u kobiet miesiączkujących, na diecie roślinnej lub po ciąży,
• zaburzenia tarczycy - zarówno niedoczynność, jak i nadczynność powodują rozlaną utratę włosów, często z innymi objawami, jak zmęczenie, zmiana masy ciała czy uczucie zimna,
• niedobór witaminy D, cynku lub białka przy niedożywieniu,
• zaburzenia hormonalne u kobiet, na przykład zespół policystycznych jajników (PCOS) z podwyższonym poziomem androgenów.

Wypadanie mogą też wywołać niektóre leki, między innymi chemioterapia, retinoidy, część leków przeciwzakrzepowych, przeciwpadaczkowych czy beta-blokerów, a także czynniki mechaniczne, jak ciasne fryzury mocno naciągające włosy (łysienie z pociągania). Dlatego przy nagłym, rozlanym wypadaniu sensowne jest sprawdzenie morfologii, ferrytyny i hormonu tarczycy (TSH), bo tam usuwa się przyczynę, a nie tylko łagodzi objaw.

Łysienie plackowate i choroby skóry głowy

Część przyczyn wygląda i leczy się zupełnie inaczej, dlatego wymaga oceny dermatologa. Łysienie plackowate to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje mieszki i powstają ostro odgraniczone, okrągłe ogniska bez włosów, czasem także w brodzie, brwiach czy rzęsach. Z kolei choroby skóry głowy - łuszczyca, grzybica, łojotokowe zapalenie skóry czy łysienie bliznowaciejące - dają zaczerwienienie, łuszczenie i świąd. Postać bliznowaciejąca prowadzi do trwałego uszkodzenia mieszków, którego nie da się cofnąć, dlatego wypadanie z zaczerwienieniem i łuszczeniem skóry to sygnał do szybkiej wizyty.

Przyczyny wypadania włosów u kobiet a u mężczyzn

U mężczyzn zdecydowanie dominuje łysienie androgenowe i to ono odpowiada za większość przypadków trwałej utraty włosów. U kobiet obraz jest bardziej złożony: częściej niż u mężczyzn przyczyną bywa łysienie telogenowe i niedobory, a wypadanie jest sygnałem czegoś, co dzieje się w całym organizmie. Ma to praktyczne znaczenie dla leczenia. Leki obniżające DHT, czyli finasteryd i dutasteryd, są przeznaczone wyłącznie dla mężczyzn i są przeciwwskazane u kobiet, zwłaszcza w ciąży i wieku rozrodczym. U kobiet diagnostykę i leczenie prowadzi się odmiennie, po ustaleniu konkretnej przyczyny wypadania.

Jak rozróżnić przyczyny wypadania włosów

Sam obraz wypadania dużo mówi o jego źródle. Poniższa tabela zestawia typowe wzorce z najbardziej prawdopodobną przyczyną, ale ostateczne rozpoznanie stawia lekarz na podstawie wywiadu, oceny skóry głowy i badań.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Do lekarza warto zgłosić się już przy pierwszych oznakach cofania linii włosów lub wyraźnego przerzedzenia, bo im wcześniej ustali się przyczynę, tym więcej włosów można uratować. Pilnej oceny wymaga wypadanie nagłe, plackowate albo z zaczerwienieniem i łuszczeniem skóry, a także takie, któremu towarzyszą inne objawy, jak zmęczenie, przyrost lub spadek masy ciała czy zmiany paznokci, bo mogą wskazywać na chorobę ogólnoustrojową. Jeśli obraz odpowiada łysieniu androgenowemu u mężczyzny, receptę na finasteryd lub dutasteryd można uzyskać online po ocenie lekarza. Więcej o kolejnych krokach opisujemy w poradniku o tym, jak zatrzymać wypadanie włosów.

Najczęstsze pytania