Wcierka na wypadanie włosów - minoksydyl czy finasteryd miejscowy

Wcierka brzmi wygodnie: nakładasz preparat na skórę głowy i unikasz tabletek. Problem w tym, że pod hasłem "wcierka na wypadanie włosów" kryją się produkty o zupełnie różnej sile działania i różnym statusie prawnym. Poniżej rozdzielamy to, co naprawdę działa, od tego, co jedynie wspomaga, i tłumaczymy, kiedy potrzebna jest recepta.

Czym jest wcierka na wypadanie włosów

Wcierka to preparat w płynie, sprayu, piance lub żelu, który wciera się w skórę głowy w miejscach przerzedzenia. W jednej grupie znajdują się leki o udowodnionym działaniu na łysienie androgenowe: minoksydyl i finasteryd stosowany miejscowo. W drugiej są preparaty kosmetyczne i tak zwane dermokosmetyki, na przykład z kofeiną, wyciągiem z palmy sabałowej czy peptydami. Ta różnica jest kluczowa, bo obie grupy sprzedawane są w podobnych buteleczkach, ale dzieli je poziom dowodów naukowych i to, czy w ogóle wpływają na przyczynę wypadania.

Minoksydyl - najlepiej przebadana wcierka bez recepty

Minoksydyl to najczęściej wybierana wcierka lecznicza dostępna bez recepty. Występuje w stężeniu 2% i 5%, jako roztwór lub pianka, i nakłada się go na skórę głowy zwykle dwa razy dziennie. Nie działa na hormony. Rozszerza naczynia, skraca fazę spoczynku mieszka i wydłuża fazę wzrostu (anagenu), przez co włosy rosną dłużej i odrastają grubsze. Warto wiedzieć, że u części osób enzym w skórze głowy słabo przekształca minoksydyl w postać aktywną, dlatego nie każdy odpowiada na leczenie w tym samym stopniu.

Minoksydyl najlepiej sprawdza się na szczycie i w okolicy ciemieniowej głowy. Na linii czołowej i zakolach efekt jest słabszy. Jest to leczenie objawowe: działa tylko podczas stosowania, a po odstawieniu pobudzone włosy stopniowo wracają do stanu wyjściowego w ciągu kilku miesięcy.

Finasteryd miejscowy - wcierka na receptę

Finasteryd też bywa stosowany jako wcierka, ale to zupełnie inny mechanizm i inny status. Blokuje enzym 5-alfa-reduktazę i obniża stężenie dihydrotestosteronu (DHT), hormonu odpowiedzialnego za miniaturyzację mieszków w łysieniu typu męskiego. W wersji miejscowej finasteryd ma obniżać DHT głównie w skórze głowy, słabiej wpływając na hormon krążący we krwi niż tabletka. Stąd popularna teoria o mniejszym ryzyku działań ogólnoustrojowych. Substancja wchłania się jednak także przez skórę, więc metoda nie jest wolna od ryzyka.

W badaniu z randomizacją miejscowy finasteryd w stężeniu 0,25% zwiększał liczbę włosów w leczonym obszarze w stopniu porównywalnym z tabletką 1 mg, a jednocześnie słabiej obniżał DHT we krwi. Danych dla postaci miejscowej jest jednak wyraźnie mniej niż dla doustnej, stosowanej od dekad. W Polsce gotowe preparaty miejscowe z finasterydem są mało dostępne, dlatego wcierkę najczęściej przygotowuje apteka jako lek recepturowy. Szczegóły opisujemy na stronie o finasterydzie w formie wcierki.

Minoksydyl czy finasteryd miejscowy - porównanie

Leki celują w różne elementy problemu, więc nie ma jednego zwycięzcy. Poniższa tabela zestawia najważniejsze różnice.

Minoksydyl łatwiej zacząć, bo kupisz go od ręki. Finasteryd miejscowy działa na przyczynę i bywa wybierany, gdy pacjent chce ograniczyć wpływ na resztę organizmu, ale wymaga recepty i oceny lekarza. Pełne zestawienie obu substancji, także w wersji doustnej, znajdziesz w artykule finasteryd czy minoksydyl.

Czy warto łączyć obie wcierki

Tak, i jest to częsty schemat. Minoksydyl i finasteryd działają różnymi drogami, więc ich efekty się uzupełniają: jeden pobudza porost, drugi zatrzymuje miniaturyzację mieszków. Bywają łączone w jednym preparacie recepturowym, nakładanym raz dziennie. Trzeba jednak pamiętać, że sam minoksydyl jest bez recepty, ale dodanie finasterydu sprawia, że cały preparat staje się lekiem na receptę. O zasadności takiego połączenia, składzie i stężeniu decyduje lekarz na podstawie oceny stanu skóry głowy.

Wcierki kosmetyczne - kofeina, palma sabałowa, peptydy

To najliczniejsza grupa produktów z drogeryjnych półek. Reklamują się jako "wcierki na porost włosów", ale są kosmetykami, a nie lekami, i mają słabsze dowody skuteczności.

• Kofeina - badania laboratoryjne sugerują, że może częściowo przeciwdziałać wpływowi testosteronu na mieszek, ale dane kliniczne są ograniczone.
• Palma sabałowa (saw palmetto) - roślinny, słaby inhibitor 5-alfa-reduktazy; działa znacznie słabiej niż finasteryd.
• Peptydy, aminexil, biotyna - mają wspierać kondycję łodygi włosa i mieszka, ale nie leczą łysienia androgenowego.

Wcierki kosmetyczne mogą być dodatkiem do pielęgnacji, jednak nie zastępują leczenia, gdy przyczyną jest łysienie androgenowe. Jeśli wypadanie jest wyraźne i postępujące, sensowniej sięgnąć po metodę z udowodnionym działaniem. Przegląd wszystkich opcji zebraliśmy na stronie co na wypadanie włosów.

Jak stosować wcierkę i kiedy widać efekty

Sposób użycia zależy od preparatu, ale zasady są powtarzalne. Wcierkę nakłada się na suchą skórę głowy w miejscach przerzedzenia, a nie na same włosy, rozprowadza opuszkami lub aplikatorem i pozostawia do wyschnięcia. Regularność decyduje o wyniku: pominięte aplikacje obniżają skuteczność. Po nałożeniu preparatu z finasterydem trzeba umyć ręce.

Efekty narastają powoli, bo cykl życia włosa jest długi. W pierwszych tygodniach możliwe jest przejściowe nasilenie wypadania, tak zwany shedding, będące normalnym etapem wymiany włosów. Pierwszej realnej oceny dokonuje się po 3-6 miesiącach, a pełny efekt widać po około roku. Nie warto oceniać żadnej wcierki po kilku tygodniach ani przerywać przy starcie z powodu sheddingu.

Skutki uboczne wcierek

Preparaty miejscowe częściej niż tabletki dają objawy skórne. Minoksydyl bywa przyczyną świądu, zaczerwienienia, suchości lub łupieżu, zwłaszcza w wersji z glikolem propylenowym; rzadziej pojawia się niepożądany porost drobnych włosków poza obszarem aplikacji. Finasteryd miejscowy również może podrażniać skórę, a mimo słabszego wpływu na DHT we krwi zgłaszano przy nim także działania ze sfery seksualnej, takie jak obniżenie libido. Nie jest to więc metoda całkowicie pozbawiona ryzyka. Sygnały wymagające kontaktu z lekarzem opisujemy na stronie o skutkach ubocznych finasterydu.

Co jest na receptę, a co bez recepty

Status prawny jest prosty i warto go znać, zanim zamówisz jakąkolwiek wcierkę.

• Minoksydyl - bez recepty, kupisz w aptece stacjonarnej i internetowej.
• Wcierki kosmetyczne (kofeina, zioła, peptydy) - bez recepty, jako kosmetyk.
• Finasteryd w każdej postaci, także wcierka - wyłącznie na receptę (Rp), zwykle jako lek recepturowy z apteki.

Uczciwie: finasterydu w formie wcierki nie da się legalnie kupić bez recepty, a oferty obiecujące taki zakup omijają przepisy. Receptę na finasteryd można natomiast uzyskać zgodnie z prawem po konsultacji online. Lekarz analizuje wypełniony wywiad medyczny i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę z kodem do apteki, gdzie farmaceuta przygotuje preparat. Więcej o samych lekach doustnych przeczytasz na stronie o tabletkach na wypadanie włosów.

Najczęstsze pytania