Łysienie trakcyjne - czy jest odwracalne i jak mu zapobiec

Łysienie trakcyjne, nazywane też łysieniem z pociągania, różni się od najczęstszych postaci wypadania włosów jednym: jego przyczyna jest mechaniczna i w pełni zależy od tego, jak nosimy włosy. To ważna wiadomość, bo oznacza, że wczesną utratę można zatrzymać i najczęściej odwrócić bez leków. Poniżej wyjaśniamy, skąd się bierze, po czym ją rozpoznać, kiedy jest jeszcze odwracalna i jak zapobiec trwałemu przerzedzeniu.

Co to jest łysienie trakcyjne

Łysienie trakcyjne powstaje, gdy włosy przez długi czas są mocno naciągane u nasady. Powtarzane pociąganie działa na mieszek jak stały, drobny uraz: rozpulchnia jego okolicę, wywołuje niewielki stan zapalny, a z czasem osłabia zakotwiczenie włosa. Na początku wypadają pojedyncze, naciągnięte włosy, później mieszki produkują coraz cieńsze łodygi, aż przestają działać. Jeśli napięcie utrzymuje się latami, w miejscu mieszków tworzy się tkanka bliznowata i utrata staje się nieodwracalna. Kluczowe jest więc nie samo istnienie napięcia, lecz jego siła, częstość i czas trwania.

Jakie fryzury i nawyki powodują łysienie trakcyjne

Ryzyko rośnie przy każdej fryzurze, która stale ciągnie włosy w jednym kierunku. Najczęstsze przyczyny to:

• ciasno ściągnięty kucyk lub kok, w tym mocno upięty kok baletnicy noszony codziennie,
• drobne warkoczyki, dredy i afrykańskie warkoczyki (cornrows), które trzymają włos pod napięciem przez wiele dni,
• doczepy i przedłużanie włosów, gdzie do naturalnych włosów doczepia się dodatkowy ciężar,
• ciasno wiązana chusta, hidżab lub turban noszony z mocno upiętymi włosami,
• wałki, opaski i spinki, które codziennie zaciskają te same pasma,
• łączenie napięcia z prostowaniem chemicznym lub częstym prostowaniem na gorąco, bo osłabiony włos łatwiej się wyrywa.

Prosta wskazówka: jeśli fryzura boli, uciska skórę albo unosi ją przy skroniach, napięcie jest za duże. Ból głowy po ciasnym upięciu to nie kwestia przyzwyczajenia, tylko sygnał, że mieszki pracują pod obciążeniem.

Objawy - jak rozpoznać łysienie z pociągania

Najbardziej typowy obraz to przerzedzenie i cofanie się linii włosów na czole oraz przy skroniach, czyli tam, gdzie fryzura ciągnie najmocniej. Charakterystyczny jest tak zwany objaw frędzli: wzdłuż samej krawędzi owłosienia zostają pojedyncze cienkie włoski, a tuż za nimi widać pas wyraźnego przerzedzenia. We wczesnym okresie skóra w tych miejscach bywa zaczerwieniona wokół mieszków, mogą pojawić się drobne grudki lub krostki, tkliwość i swędzenie, a we włosach - ułamane, krótkie odcinki. Z czasem, gdy dochodzi do bliznowacenia, skóra staje się gładka i lekko błyszcząca, a mieszki znikają. Ten ostatni etap jest już nieodwracalny, dlatego objawy zapalne warto traktować jako ostrzeżenie, a nie drobiazg.

Czy łysienie trakcyjne jest odwracalne

Tak, ale tylko dopóki mieszki nie zostały trwale uszkodzone. We wczesnej fazie, gdy widać przerzedzenie, zaczerwienienie i ułamane włosy, ale nie ma jeszcze blizn, wystarczy usunąć przyczynę, aby włosy z czasem odrosły. Problem w tym, że łysienie z pociągania rozwija się powoli i po cichu, więc wiele osób zauważa je dopiero po latach, gdy część mieszków jest już zniszczona. Dlatego zasada jest prosta: im wcześniej zdejmie się napięcie z włosów, tym większa szansa na pełny powrót. Po przekroczeniu granicy bliznowacenia leki i kosmetyki już nie odbudują utraconych mieszków, a jedynym rozwiązaniem pozostaje ewentualny przeszczep.

Łysienie trakcyjne a inne typy wypadania włosów

Cofanie linii włosów może mieć różne przyczyny, a od rozpoznania zależy leczenie. Poniższa tabela zestawia typowe obrazy, ale ostateczną diagnozę stawia lekarz po obejrzeniu skóry głowy.

Warto wiedzieć, że typy te mogą się nakładać. Osoba z genetyczną skłonnością do łysienia androgenowego i jednocześnie nosząca ciasne fryzury traci włosy szybciej i w kilku miejscach naraz. O innych przyczynach rozlanej utraty piszemy w poradniku o przyczynach wypadania włosów.

Jak zapobiegać łysieniu trakcyjnemu

Profilaktyka jest tania i skuteczna, bo sprowadza się do odciążenia mieszków. W praktyce pomaga:

• rozluźnienie fryzur - kucyk i kok wiązany luźno, bez uczucia napięcia skóry,
• zmienianie linii przedziałka i miejsc upięcia, żeby te same pasma nie były obciążane codziennie,
• robienie przerw od doczepów, przedłużania i drobnych warkoczyków, a nie noszenie ich bez końca,
• wybieranie grubszych warkoczy zamiast bardzo cienkich, które ciągną punktowo,
• rozpuszczanie włosów na noc, zamiast spania w ciasnym upięciu,
• unikanie łączenia mocnego napięcia z prostowaniem chemicznym i częstym prostowaniem na gorąco.

Najprostszy test skuteczności to brak bólu i ucisku. Jeśli po rozczesaniu i upięciu włosów skóra głowy nie jest napięta ani tkliwa, ryzyko łysienia z pociągania jest niewielkie.

Leczenie - jak odwrócić wczesne zmiany

Podstawą leczenia nie jest lek, lecz usunięcie przyczyny. Zdjęcie napięcia z włosów, czyli rezygnacja z naciągających fryzur, to najważniejszy i najskuteczniejszy krok, a przy wczesnych zmianach zwykle wystarczający. Włosy odrastają wtedy stopniowo przez kilka miesięcy. Jako wsparcie odrostu bywa stosowany minoksydyl w piance lub roztworze, dostępny bez recepty, choć nie zastąpi on odciążenia mieszków. Jeśli obecny jest stan zapalny lub zapalenie mieszków, lekarz może zalecić miejscowe leczenie przeciwzapalne. W zaawansowanym, bliznowaciejącym łysieniu trakcyjnym, gdy mieszki są już zniszczone, rozważa się przeszczep włosów, ale dopiero po ustabilizowaniu choroby i trwałym zaprzestaniu pociągania.

Osobna uwaga dotyczy leków na receptę. Finasteryd i dutasteryd leczą łysienie androgenowe, a nie trakcyjne, i nie odbudują włosów utraconych przez naciąganie. Mają jednak znaczenie wtedy, gdy oba typy współistnieją: u mężczyzny z jednoczesnym łysieniem androgenowym leczenie hamujące DHT może spowolnić utratę w innych okolicach głowy. O tym, czy taki lek jest wskazany, decyduje lekarz po ocenie całego obrazu.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Do lekarza warto zgłosić się, gdy mimo odstawienia ciasnych fryzur włosy nie odrastają przez kilka miesięcy, gdy pojawia się zaczerwienienie, krostki, tkliwość lub bliznowacenie skóry albo gdy nie masz pewności, jaki to typ łysienia. Wczesna ocena pozwala odróżnić łysienie trakcyjne od androgenowego i bliznowaciejącego, a to od rozpoznania zależy, czy wystarczy zmiana nawyków, czy potrzebne jest leczenie. Jeśli obraz odpowiada łysieniu androgenowemu u mężczyzny, receptę na finasteryd lub dutasteryd można uzyskać online po ocenie lekarza.

Najczęstsze pytania