Łysienie androgenowe u kobiet - objawy, diagnostyka i leczenie

Czym różni się łysienie u kobiet od męskiego

U kobiet włosy nie cofają się w charakterystyczne dla mężczyzn zakola. Zamiast tego przerzedzają się rozlanie w okolicy ciemieniowej, czyli na szczycie głowy, a przedziałek staje się coraz szerszy. Linia włosów nad czołem zwykle pozostaje zachowana. Ten obraz bywa nazywany wzorem choinkowym, bo poszerzenie przedziałka ku przodowi przypomina kształt drzewka. Całkowite wyłysienie, typowe dla zaawansowanego łysienia męskiego, u kobiet zdarza się rzadko.

Podłoże jest podobne jak u mężczyzn: mieszki włosowe na szczycie głowy są genetycznie wrażliwe na androgeny, zwłaszcza na dihydrotestosteron (DHT), który skraca fazę wzrostu włosa i stopniowo go miniaturyzuje. U kobiet zależność od androgenów jest jednak słabsza i mniej jednoznaczna - u wielu pań z tym typem łysienia stężenia hormonów są prawidłowe, dlatego coraz częściej używa się szerszego określenia łysienie typu żeńskiego. U mężczyzn zaawansowanie ocenia się w skali Norwooda, a u kobiet stosuje się skalę Ludwig.

Objawy i skala Ludwig

Pierwsze sygnały to zauważalnie szerszy przedziałek, mniejsza objętość włosów przy związaniu w kucyk oraz prześwitująca skóra na czubku głowy w mocniejszym świetle. Wypadanie bywa łagodne i długo pozostaje niezauważone. Do oceny nasilenia służy skala Ludwig.

Bywa stosowana także dokładniejsza skala Sinclair (od 1 do 5). Niezależnie od skali zasada jest ta sama: im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym więcej włosów można utrzymać, bo mocno zminiaturyzowanych mieszków nie da się już odbudować.

Przyczyny i rola hormonów

Najważniejszym czynnikiem jest predyspozycja genetyczna i wrażliwość mieszków na androgeny. U części kobiet łysienie nasila się lub ujawnia po menopauzie, gdy spada poziom estrogenów, a wpływ androgenów staje się względnie silniejszy. U kobiet młodszych ważne są objawy nadmiaru androgenów: nadmierne owłosienie na twarzy i ciele (hirsutyzm), uporczywy trądzik, przetłuszczanie się skóry oraz nieregularne miesiączki. Najczęstszą przyczyną takiego stanu jest zespół policystycznych jajników (PCOS).

Trzeba też odróżnić łysienie androgenowe od łysienia telogenowego, czyli rozlanego wypadania po porodzie, po silnym stresie, gwałtownej diecie, infekcji z gorączką czy po odstawieniu antykoncepcji. Wypadanie telogenowe jest zwykle nagłe i przemijające, a androgenowe - powolne i postępujące.

Diagnostyka: kiedy badać hormony

U kobiety z powoli postępującym przerzedzeniem na szczycie głowy i bez innych objawów rozpoznanie często stawia się na podstawie wywiadu i oceny skóry głowy, także w trichoskopii. Badania hormonalne nie są wtedy konieczne. Rozszerzoną diagnostykę wykonuje się, gdy pojawiają się cechy nadmiaru androgenów albo gdy wypadanie jest nietypowe.

Dobór badań zależy od obrazu klinicznego i ustala go lekarz. Nagłe, gwałtowne wypadanie z zaczerwienieniem, łuszczeniem czy bliznowaceniem skóry wymaga pilnej oceny dermatologicznej, bo może wskazywać na inną chorobę.

Leczenie łysienia androgenowego u kobiet

Leczenie jest przewlekłe i - podobnie jak u mężczyzn - utrzymuje włosy tak długo, jak je prowadzisz. Dobiera się je indywidualnie, zależnie od wieku, planów rozrodczych oraz stwierdzonej przyczyny.

Minoksydyl pobudza mieszki i wydłuża fazę wzrostu włosa; nie działa na hormony, ale jest najlepiej przebadaną i bezpieczną opcją u kobiet. Więcej o jego działaniu piszemy w tekście o tym, czy wybrać finasteryd czy minoksydyl. Leki antyandrogenowe, na przykład spironolakton, ograniczają wpływ androgenów na mieszki i bywają stosowane, gdy łysieniu towarzyszą objawy ich nadmiaru; wymagają jednak skutecznej antykoncepcji i okresowej kontroli. W wybranych sytuacjach lekarz rozważa też doustny minoksydyl w małej dawce, również poza wskazaniami rejestracyjnymi i pod nadzorem.

Czego się spodziewać i metody wspomagające

Efekt narasta powoli, bo cykl życia włosa jest długi. W pierwszych tygodniach stosowania minoksydylu możliwe jest przejściowe nasilenie wypadania - to normalny etap wymiany słabszych włosów. Zauważalne zagęszczenie ocenia się po co najmniej 6 miesiącach regularnego leczenia. Realistyczny cel to zatrzymanie przerzedzania i częściowe zagęszczenie, a nie odtworzenie gęstości sprzed lat.

Wspomagająco stosuje się mezoterapię igłową i osocze bogatopłytkowe (PRP), a także laseroterapię niskoenergetyczną; mają one uzupełniające, ograniczone znaczenie. Przeszczep włosów bywa opcją u kobiet ze stabilną, dobrą okolicą dawczą, zwykle w połączeniu z dalszym leczeniem farmakologicznym. Ogólny przegląd terapii opisujemy w artykule o leczeniu łysienia androgenowego.

Kiedy do lekarza i jak wygląda konsultacja online

Warto skonsultować się już przy pierwszych oznakach poszerzającego się przedziałka, bo wczesne leczenie daje najlepszy efekt. Konsultacja jest tym bardziej potrzebna, gdy wypadaniu towarzyszą objawy nadmiaru androgenów, nieregularne miesiączki albo gdy jest ono nagłe i rozlane. Podczas konsultacji online lekarz analizuje wywiad, ocenia, czy potrzebna jest dodatkowa diagnostyka, i jeśli jest to zasadne oraz bezpieczne, może wystawić e-receptę na odpowiedni lek. Gdy sytuacja wymaga badania bezpośredniego lub wcześniejszych badań, lekarz o tym poinformuje, a przy odmowie wystawienia recepty otrzymujesz pełny zwrot opłaty.

Najczęstsze pytania