Łysienie u kobiet - typy, przyczyny i sposoby leczenia

Wypadanie włosów u kobiet rzadko oznacza jedną, oczywistą przyczynę. Ta sama utrata włosów może wynikać z hormonów, niedoboru żelaza, przebytej choroby albo procesu autoimmunologicznego, a każdy z tych typów prowadzi się inaczej. Poniżej pokazujemy, jak rozpoznać typ łysienia u kobiet, które przyczyny są hormonalne, a które niedoborowe, oraz jakie leczenie jest realnie dostępne - to bez recepty i to, które wymaga oceny lekarza.

Jak wygląda łysienie u kobiet

U kobiet włosy zwykle nie cofają się w zakola typowe dla mężczyzn. Zamiast tego przerzedzają się rozlanie w okolicy ciemieniowej, czyli na szczycie głowy, przez co przedziałek staje się coraz szerszy, a kucyk cieńszy. Linia włosów nad czołem najczęściej pozostaje zachowana, a całkowite wyłysienie zdarza się rzadko. Utrata do około stu włosów dziennie jest normą, bo mieszki pracują w cyklu i część z nich przechodzi w fazę spoczynku. O problemie mówimy dopiero przy trwałym nasilonym wypadaniu, widocznym przerzedzeniu lub ogniskach bez owłosienia. Pierwsza wskazówka co do typu to sam wzorzec: czy włosów ubywa równomiernie na całej głowie, czy w konkretnych miejscach, i czy dzieje się to powoli od lat, czy nagle w ciągu kilku tygodni.

Typy łysienia u kobiet

Wśród kobiet spotyka się kilka typów łysienia, które różnią się wzorcem, tempem i rokowaniem. Rozróżnienie ich jest kluczowe, bo od typu zależy zarówno diagnostyka, jak i leczenie.

Najczęstszy typ, czyli łysienie androgenowe, opisujemy szerzej na stronie o łysieniu androgenowym u kobiet, a rozlane wypadanie po czynniku spustowym - w tekście o łysieniu telogenowym. Postać z ostro odgraniczonymi ogniskami omawiamy przy okazji łysienia plackowatego.

Przyczyny hormonalne łysienia u kobiet

U kobiet hormony odgrywają w wypadaniu włosów dużą rolę, choć nie zawsze wprost. W łysieniu androgenowym mieszki na szczycie głowy są genetycznie wrażliwe na androgeny, zwłaszcza na dihydrotestosteron (DHT), który skraca fazę wzrostu włosa i stopniowo go miniaturyzuje. U wielu kobiet stężenia hormonów są przy tym prawidłowe, dlatego coraz częściej używa się szerszego określenia łysienie typu żeńskiego. Najważniejsze przyczyny hormonalne to:

• nadmiar androgenów, najczęściej w przebiegu zespołu policystycznych jajników (PCOS), któremu towarzyszą trądzik, nadmierne owłosienie i nieregularne miesiączki,
• menopauza - spadek estrogenów sprawia, że wpływ androgenów na mieszki staje się względnie silniejszy,
• zaburzenia tarczycy - zarówno niedoczynność, jak i nadczynność powodują rozlaną utratę włosów,
• okres poporodowy - gwałtowny spadek estrogenów po porodzie wywołuje łysienie telogenowe, zwykle 2-4 miesiące po urodzeniu dziecka,
• odstawienie tabletek antykoncepcyjnych, które również potrafi wybić cykl włosa z rytmu.

Przyczyny niedoborowe

Druga duża grupa przyczyn to niedobory, na które kobiety są szczególnie narażone przez miesiączki, ciążę i restrykcyjne diety. Rozlane wypadanie bywa wtedy sygnałem, że organizmowi czegoś brakuje. Najczęstsze to:

• niedobór żelaza i niska ferrytyna - jedna z najczęstszych odwracalnych przyczyn u kobiet miesiączkujących, na diecie roślinnej lub po ciąży,
• niedobór witaminy D oraz cynku,
• niedobór białka i gwałtowna utrata masy ciała przy restrykcyjnych dietach.

Po wyrównaniu niedoboru włosy zwykle stopniowo odrastają, choć efekt widać dopiero po kilku miesiącach. Wypadanie mogą też nasilać niektóre leki oraz mechaniczne naciąganie włosów w ciasnych fryzurach. Pełny przegląd przyczyn zestawiamy w osobnym poradniku o przyczynach wypadania włosów.

Diagnostyka - jakie badania wykonać

U kobiety z powoli postępującym przerzedzeniem i bez innych objawów rozpoznanie często opiera się na wywiadzie i ocenie skóry głowy, w tym w trichoskopii. Gdy wypadanie jest rozlane, nagłe albo towarzyszą mu objawy ogólne, warto sprawdzić kilka podstawowych parametrów.

Zakres badań dobiera lekarz na podstawie obrazu klinicznego. Nie każda kobieta z wypadaniem włosów potrzebuje pełnego panelu hormonalnego - u wielu wystarczy sprawdzenie żelaza i tarczycy.

Leczenie łysienia u kobiet

Leczenie zależy od rozpoznanego typu i przyczyny. W łysieniu telogenowym oraz niedoborowym najważniejsze jest usunięcie czynnika spustowego - wyrównanie żelaza, leczenie tarczycy, ustabilizowanie diety - i włosy zwykle odrastają samoistnie. W łysieniu androgenowym leczenie jest przewlekłe i utrzymuje włosy tak długo, jak je prowadzisz.

Minoksydyl pobudza mieszki i wydłuża fazę wzrostu włosa; nie działa na hormony, ale jest najlepiej przebadaną i bezpieczną opcją u kobiet. W pierwszych tygodniach możliwe jest przejściowe nasilenie wypadania, co jest normalnym etapem wymiany słabszych włosów. Leki antyandrogenowe i antykoncepcję hormonalną dodaje się zwykle wtedy, gdy łysieniu towarzyszą objawy nadmiaru androgenów, ale wymagają recepty, skutecznej antykoncepcji i okresowej kontroli. Więcej praktycznych opcji zbieramy w tekście o tym, co na wypadanie włosów realnie działa według dowodów.

Kiedy do lekarza i jak wygląda konsultacja online

Do lekarza warto zgłosić się już przy pierwszych oznakach poszerzającego się przedziałka lub wyraźnego przerzedzenia, bo wczesne leczenie daje najlepszy efekt. Pilnej oceny wymaga wypadanie nagłe, plackowate albo z zaczerwienieniem i łuszczeniem skóry, a także takie, któremu towarzyszą zmęczenie, zmiana masy ciała czy nieregularne miesiączki, bo mogą wskazywać na chorobę ogólnoustrojową. Podczas konsultacji online lekarz analizuje wywiad, ocenia, czy potrzebna jest dodatkowa diagnostyka, i jeśli jest to zasadne oraz bezpieczne, może wystawić e-receptę na odpowiedni lek. Część opcji dla kobiet, jak minoksydyl, jest dostępna bez recepty, a leki antyandrogenowe czy antykoncepcję dobiera lekarz indywidualnie.

Najczęstsze pytania