Łysienie na czubku głowy, dlaczego przerzedza się szczyt i jak to leczyć

Przerzedzenie na czubku głowy zauważa się zwykle później niż cofające się zakola, bo trudno obejrzeć własny szczyt głowy. Często pierwszym sygnałem jest zdjęcie z góry albo uwaga fryzjera, że w tym miejscu prześwituje skóra. To typowa lokalizacja męskiego łysienia i, wbrew obiegowym opiniom, jeden z najlepiej reagujących na leczenie obszarów. Poniżej tłumaczymy, skąd bierze się łysina na czubku, jak odróżnić ją od innych przyczyn wypadania i co realnie pomaga.

Dlaczego łysieje akurat czubek głowy

Za łysienie androgenowe odpowiada dihydrotestosteron (DHT), pochodna testosteronu powstająca w mieszkach pod wpływem enzymu 5-alfa-reduktazy. U osób z genetyczną wrażliwością DHT skraca fazę wzrostu włosa i miniaturyzuje mieszki: włos staje się coraz cieńszy, krótszy i jaśniejszy, aż przestaje odrastać. Wrażliwe na DHT są mieszki na szczycie głowy i w okolicy skroni, dlatego przerzedza się czubek i cofają zakola. Tył i boki głowy są odporne, bo tamtejsze mieszki reagują na DHT słabiej. To dlatego łysienie na czubku głowy współistnieje zwykle z zachowanym owłosieniem na potylicy, a nie odwrotnie.

Jak rozpoznać przerzedzenie na czubku głowy

Na szczycie głowy najpierw pojawia się delikatne rozrzedzenie, przez które przy mocniejszym świetle widać skórę. Z czasem obszar powiększa się w miarę okrągłą plamę, którą fachowo nazywa się przerzedzeniem szczytowym. Warto sprawdzić kilka rzeczy samodzielnie: zrobić zdjęcie czubka z góry przy dobrym oświetleniu i powtarzać je co kilka miesięcy, obejrzeć szczyt w dwóch lustrach ustawionych naprzeciw siebie oraz porównać grubość włosów na czubku i na potylicy. Jeśli włosy na szczycie są wyraźnie cieńsze niż z tyłu głowy, to charakterystyczny obraz łysienia androgenowego. Regularne zdjęcia są też najlepszym sposobem, żeby później ocenić, czy leczenie działa.

Czubek głowy a inne przyczyny wypadania

Nie każda łysina na czubku to łysienie androgenowe, dlatego warto znać różnice. Łysienie plackowate daje nagłe, gładkie i ostro odgraniczone ognisko całkowicie pozbawione włosów, które może pojawić się w każdym miejscu skóry głowy i wymaga osobnej diagnostyki. Łysienie telogenowe to rozlane wypadanie na całej głowie, zwykle kilka tygodni po silnym stresie, chorobie, gorączce czy niedoborach, i najczęściej samo ustępuje po usunięciu przyczyny. Łysienie androgenowe różni się tym, że jest stopniowe, przewlekłe i skupione na szczycie oraz zakolach, a nie na potylicy. Jeżeli plama jest gładka i pojawiła się nagle, albo wypadanie jest gwałtowne i rozlane, potrzebna jest ocena lekarza, bo leczenie jest wtedy inne. Więcej o mechanizmie piszemy w tekście o przyczynach wypadania włosów.

Skala Norwooda a łysienie szczytu

Zaawansowanie męskiego łysienia ocenia się w skali Norwooda-Hamiltona. Co istotne, ma ona osobne warianty dla łysienia rozpoczynającego się od czubka głowy, oznaczane dopiskiem "vertex", czyli szczyt. U części mężczyzn łysina zaczyna się właśnie na szczycie, a dopiero później dołączają zakola, u innych oba obszary łączą się z czasem w jeden. Im wcześniejszy stopień, tym więcej można uratować leczeniem farmakologicznym, dlatego samodzielne umiejscowienie się na skali pomaga ocenić, na jakim etapie jesteś. Rozpisujemy poszczególne stopnie w artykule o skali Norwooda.

Leczenie łysienia na czubku głowy

Szczyt głowy to obszar, na którym leki na łysienie androgenowe mają najlepiej udokumentowaną skuteczność, bo to właśnie tu prowadzono kluczowe badania nad finasterydem i minoksydylem. Frontalna linia włosów i zakola reagują zwykle słabiej niż czubek, więc jeśli przerzedzenie dotyczy głównie szczytu, rokowanie jest dobre.

Podstawą na receptę jest finasteryd 1 mg raz dziennie. Blokuje 5-alfa-reduktazę i obniża DHT o około 60-70%, przez co miniaturyzacja mieszków zwalnia lub się zatrzymuje. Silniejszą opcją bywa dutasteryd, który hamuje oba typy enzymu i mocniej obniża DHT. Oba leki są przeznaczone dla mężczyzn i wymagają recepty. Uzupełnieniem jest minoksydyl w piance lub roztworze, dostępny bez recepty, wcierany dwa razy dziennie w skórę czubka; pobudza mieszki i wydłuża fazę wzrostu, przez co włosy odrastają grubsze. U wielu mężczyzn najlepszy efekt na szczycie daje połączenie finasterydu z minoksydylem, bo działają one różnymi drogami. O doborze i połączeniu leków decyduje lekarz na podstawie wywiadu. Porównanie obu leków opisujemy w tekście, czy wybrać finasteryd czy minoksydyl.

Czy przerzedzenie na czubku jest odwracalne

To zależy od tego, jak zaawansowane jest łysienie. Mieszki, które są jeszcze żywe, ale zminiaturyzowane, potrafią przy leczeniu wrócić do produkcji grubszych włosów, więc czubek daje się częściowo zagęścić. Mieszków, które całkowicie zanikły i w miejscu których skóra jest już gładka i lśniąca, nie da się odbudować lekami. Dlatego przy łysieniu na czubku głowy tak bardzo liczy się czas: im wcześniej zaczniesz, tym większy obszar żywych mieszków uda się utrzymać. Efekt narasta powoli, bo cykl życia włosa jest długi. W pierwszych tygodniach możliwe jest przejściowe nasilenie wypadania, tak zwany shedding, który jest normalnym etapem wymiany słabych włosów na mocniejsze. Zahamowanie wypadania widać zwykle po około 3 miesiącach, a zagęszczenie szczytu między 6. a 12. miesiącem. Oś czasu opisujemy dokładniej w tekście o pierwszych efektach finasterydu.

Czego nie robić i częste mity

Wokół łysiny na czubku narosło sporo mitów, które opóźniają skuteczne leczenie. Czapki, kaptury i kaski nie powodują łysienia androgenowego. Częste mycie włosów również nie, choć podczas mycia wypada więcej włosów, które i tak były w fazie spoczynku. Szampony "wzmacniające", ampułki i suplementy z biotyną nie wpływają na DHT, więc same nie zatrzymają przerzedzania szczytu, nawet jeśli bywają tak reklamowane. Jedyne metody o udowodnionym działaniu na tę postać łysienia to finasteryd, dutasteryd i minoksydyl, a przy zaawansowanym wyłysieniu szczytu rozważa się przeszczep włosów, po którym i tak zaleca się dalszą farmakoterapię, by chronić własne mieszki.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Do lekarza warto zgłosić się już przy pierwszych oznakach przerzedzenia na czubku, bo wczesny start leczenia decyduje o efekcie. Konsultacja jest tym bardziej potrzebna, gdy plama na szczycie pojawiła się nagle, jest gładka i ostro odgraniczona, gdy wypadanie jest rozlane albo towarzyszą mu zaczerwienienie, łuszczenie czy inne dolegliwości, bo mogą one wskazywać na inną przyczynę niż łysienie androgenowe. Recepta na finasteryd lub dutasteryd wymaga oceny lekarza, którą można przeprowadzić online, bez wychodzenia z domu.

Najczęstsze pytania