Jak sprawdzić, czy mam łysienie androgenowe

Wypadanie włosów nie od razu oznacza łysienie, bo część włosów tracimy każdego dnia. O łysieniu androgenowym mówimy dopiero wtedy, gdy proces układa się w charakterystyczny wzorzec i z czasem odsłania coraz więcej skóry. Poniżej pokazujemy, jak samodzielnie ocenić, czy to właśnie ta postać łysienia, jak posłużyć się skalami Norwooda i Ludwig oraz kiedy sygnały są na tyle wyraźne, żeby skonsultować się z lekarzem.

Po czym poznać łysienie androgenowe

Łysienie androgenowe ma dość przewidywalny przebieg, bo odpowiada za nie dihydrotestosteron (DHT), który u osób z wrażliwością genetyczną miniaturyzuje mieszki tylko w określonych okolicach. Dlatego włosy nie znikają równomiernie z całej głowy, lecz w powtarzalnym układzie. To właśnie ten wzorzec, a nie sama liczba włosów na grzebieniu, jest najważniejszą wskazówką.

• Linia włosów cofa się na skroniach i tworzy zakola w kształcie litery M.
• Na szczycie głowy skóra zaczyna prześwitywać, zwłaszcza przy mokrych włosach.
• Włosy w tych miejscach robią się cieńsze, krótsze i jaśniejsze niż kiedyś.
• Owłosienie z tyłu i po bokach głowy pozostaje gęste i niezmienione.

Jeżeli rozpoznajesz u siebie kilka z tych punktów naraz, a proces narasta miesiącami, obraz pasuje do łysienia androgenowego. Sam fakt, że jesienią zostaje więcej włosów na poduszce, jeszcze niczego nie przesądza, bo naturalna, sezonowa utrata potrafi być większa.

Domowy test krok po kroku

Do orientacyjnej samooceny wystarczy lustro, dobre światło i telefon. Nie zastąpi ona wizyty, ale pomoże zebrać konkrety, które przydadzą się później lekarzowi.

Obejrzyj wzorzec i zrób zdjęcia

Stań w jasnym świetle i obejrzyj linię włosów na skroniach z przodu oraz szczyt głowy z góry, najlepiej z pomocą drugiego lustra lub aparatu w telefonie. Zrób zdjęcia z przodu, z góry i z boku, a potem powtarzaj je co kilka miesięcy w tych samych warunkach. Porównanie z fotografiami sprzed roku czy dwóch to najbardziej wiarygodny domowy sposób, żeby zobaczyć, czy zakola i szczyt naprawdę się cofają.

Sprawdź grubość włosów i przedziałek

W łysieniu androgenowym mieszki się miniaturyzują, dlatego obok normalnych włosów pojawiają się cienkie, meszkowate włoski. Przyjrzyj się, czy włosy na czubku są wyraźnie cieńsze niż te z tyłu głowy. Pomocny jest też test przedziałka: zrób prosty przedziałek na środku głowy i oceń, czy z czasem się poszerza i czy prześwituje przez niego skóra. Poszerzanie przedziałka to szczególnie ważny sygnał u kobiet.

Policz włosy i wykonaj test pociągania

Za normę przyjmuje się utratę mniej więcej do stu włosów dziennie. Możesz też wykonać prosty test pociągania: delikatnie chwyć pęczek około czterdziestu do sześćdziesięciu włosów u nasady i lekko pociągnij. Jeśli w palcach zostaje więcej niż kilka włosów (mniej więcej sześć i więcej), oznacza to nasilone wypadanie. Pamiętaj jednak, że test ten pokazuje raczej intensywność wypadania niż samo łysienie androgenowe, w którym pociąganie bywa ujemne. Więcej o mechanizmach utraty włosów piszemy w tekście o przyczynach wypadania włosów.

Skala Norwooda i skala Ludwig

Kiedy już widzisz wzorzec, warto określić jego zaawansowanie. Do tego służą dwie skale, osobne dla mężczyzn i dla kobiet, bo obie płcie łysieją inaczej.

U mężczyzn używa się skali Norwooda-Hamiltona, która dzieli łysienie typu męskiego na siedem głównych stopni, od ledwie zaznaczonych zakoli, przez przerzedzenie szczytu, aż po wąską podkowę włosów po bokach i z tyłu głowy. Im niższy stopień w chwili rozpoczęcia leczenia, tym więcej mieszków da się ochronić.

U kobiet obraz jest inny: linia czołowa zwykle zostaje zachowana, a włosy rzedną rozlanie na czubku, przez co poszerza się przedziałek. Do oceny tej postaci służy skala Ludwig z trzema stopniami nasilenia. Kobiece łysienie androgenowe u kobiet wymaga osobnej diagnostyki, bo częściej kryją się za nim inne przyczyny, na przykład niedobory czy zaburzenia hormonalne, a finasteryd i dutasteryd są u kobiet przeciwwskazane.

Kiedy to nie jest łysienie androgenowe

Nie każde wypadanie to łysienie androgenowe, a rozróżnienie ma znaczenie, bo inne postacie leczy się zupełnie inaczej. Jeśli obraz nie pasuje do typowego wzorca zakoli i szczytu, prawdopodobnie chodzi o coś innego.

• Łysienie telogenowe - nagłe, rozlane wypadanie z całej głowy, zwykle kilka tygodni po silnym stresie, chorobie, gorączce, operacji lub porodzie. Najczęściej ustępuje po usunięciu przyczyny; opisujemy je w tekście o łysieniu telogenowym.
• Łysienie plackowate - ostro odgraniczone, okrągłe ogniska gładkiej skóry bez włosów, które pojawiają się dość szybko. To reakcja układu odpornościowego, wymaga innej ścieżki niż leki na DHT; szczegóły w artykule o łysieniu plackowatym.
• Wypadanie z niedoborów lub chorób - niedobór żelaza (niska ferrytyna), niedoczynność tarczycy czy niektóre leki dają rozlane przerzedzenie, które nie ma nic wspólnego z DHT.

Sygnałem, że to nie łysienie androgenowe, są też zaczerwienienie, łuszczenie, swędzenie lub bolesność skóry głowy. Takie objawy zawsze zasługują na osobną ocenę.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Najlepszy moment na konsultację to pierwsze oznaki cofania linii włosów, bo wtedy leczenie chroni najwięcej mieszków, a te już zanikłe trudno odzyskać. Nie trzeba czekać, aż prześwituje cała góra głowy. Do lekarza warto zgłosić się także wtedy, gdy nie masz pewności, czy to na pewno łysienie androgenowe, gdy wypadanie jest nagłe albo plackowate, gdy towarzyszą mu zmiany skórne, oraz zawsze przy rozlanym wypadaniu u kobiet. Krok po kroku sposoby na zatrzymanie procesu zebraliśmy w poradniku o tym, jak zatrzymać wypadanie włosów.

Jak wygląda diagnostyka i leczenie

W gabinecie rozpoznanie zwykle opiera się na wywiadzie i ocenie wzorca wypadania, bez skomplikowanych badań. Lekarz pyta o początek i tempo wypadania oraz o łysienie w rodzinie, a następnie ogląda skórę głowy, często w powiększeniu (trichoskopia), gdzie widać różną grubość włosów i miniaturyzację mieszków. Przy obrazie nietypowym lub rozlanym zleca badania krwi, najczęściej morfologię, ferrytynę oraz TSH, żeby wykluczyć inne przyczyny.

Jeśli potwierdzi się łysienie androgenowe, podstawą leczenia u mężczyzn jest finasteryd 1 mg raz dziennie, który obniża DHT o około 60-70 procent i u większości hamuje wypadanie. Silniejszą opcją jest dutasteryd 0,5 mg, blokujący oba typy enzymu 5-alfa-reduktazy. Oba mają kategorię Rp i są przeznaczone wyłącznie dla mężczyzn. Minoksydyl do wcierania w skórę głowy jest dostępny bez recepty i bywa łączony z leczeniem hormonalnym. Całą ścieżkę opisujemy w tekście o leczeniu łysienia androgenowego. O doborze leku zawsze decyduje lekarz.

Najczęstsze pytania